دغدغه ها و امیدهای پیش رو در حفاظت از آثار تاریخی "نصف جهان"


فریدون اله یاری مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان در گفتگو با روزنامه وزین اعتماد، از دغدغه ها و امیدهای پیش رو در حفاظت از آثار تاریخی "نصف جهان" صبحت کرد.
به گزارش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان به نقل از روزنامه اعتماد، در این گفتگو که امروز یکشنبه 12 مردادماه 1399 در این روزنامه به زیور طبع آراسته شده، آمده است: از مهرماه سال 1393 به عنوان مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اصفهان معارفه شد. وقتی به صندلی ریاست تکیه زد با مشکل ایستگاه مترو دروازه دولت (امام حسین(ع)) و میدان انقلاب روبه  رو بود. پروژه های تعریض گذر آقانجفی و پیاده راهسازی چهارباغ و داربست های ایوان عالی قاپو و نم گرفتگی مسجد امام در میدان نقش جهان هم به این لیست اضافه کنید. به هرحال فریدون  الله یاری تلاش کرده به کمک همکارانش و همراه با روی کار آمدن دولت یازدهم به گفته خودش توانسته کارنامه قابل قبولی از خود برجای بگذارد. هرچند معتقد است هیچ کاری بی نقصان نیست و باور دارد که قطعا در برخی پروژه ها اشتباهاتی وجود داشته است. نامه دادستانی اصفهان به وزیر میراث فرهنگی دلیلی شد تا با او گفت وگوی مفصلی داشته باشیم و از اوضاع حقوق عامه شهروندان در حوزه میراث فرهنگی مطلع شویم.

 زمانی که مسوولیت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اصفهان را برعهده گرفتید، بزرگ ترین چالش هایی که با آن روبه رو شدید چه بود؟
مهم ترین مساله آن زمان ایستگاه های مترو دروازه دولت و میدان انقلاب بود. همه تلاش مان این بود که این مشکل را به بهترین شکل مرتفع کنیم که هم روند ساخت و ساز مترو تداوم داشته باشد و هم مشکلی برای میراث فرهنگی ایجاد نشود. مطالعات باستان شناسی انجام شده بود و چند مساله از جمله جهان نما اهمیت ویژه ای داشت. در کمیته راهبردی مترو که در استانداری تشکیل جلسه می داد، میراث فرهنگی استان خواستار کاوش و باستان شناسی شد و از سازمان قطار شهری خواستیم که هزینه های این کار را تامین و پرداخت کند. با انجام این کار پایه های کاخ جهان نما کشف و عرصه آن مشخص شد. فعالیت بعدی ثبت این اثر در فهرست ملی ایران بود. برای شروع کار باید تجهیزات و بیل مکانیکی به محل احداث ایستگاه وارد می شد که بر اساس مطالعات انجام گرفته به چشم اندازی دست یافته بودیم و باستان شناس مقیم در پروژه گذاشتیم که با نظارت کامل به آبراهه در مسیر ساخت این ایستگاه رسیدیم. بلافاصله دستور توقف پروژه تا تعیین تکلیف دادیم. تاکید ما در اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان ملاحظات میراثی و اولویت شهرداری و سازمان قطار شهری عقب نیفتادن از پروژه به خاطر منافع عمومی و عدم تحمیل هزینه های اضافی بود. به هرحال چالش فرسایشی بود. میراث در این حوزه پیشدستی کرد و با مشاوران مترو وارد گفت وگو و تعامل شد و یکی از کارهای بزرگ در مترو که اتفاقا ماندگار هم شد، شکل گرفت. به این ترتیب آبراهه حفظ و در دروازه دولت به  نمایش گذاشته شد. در ایستگاه انقلاب هم کف فرش هایی به دست آمد که مساله نجات بخشی آن برای میراث مطرح بود که انجام شد.

پس یکی از چالش های بزرگ را با موفقیت پشت سر گذاشتید؛ از دیگر مشکلات بگویید؟
بله؛ درسال 94 با شهرداری وقت و سازمان قطار شهری به  شدت وارد تعامل شدیم و تحولی در نگرش ها ایجاد شد و برخوردهای قلدرمآبانه و عامرانه در برابر توسعه شهری نداشتیم. همین تحول سبب شد تا با حضور دکتر سلطانی، رییس وقت سازمان میراث فرهنگی و مدیران شهری و استاندار وقت خط مترو از زیر میدان نقش جهان جابه جا و در فاصله دورتری نسبت به این میدان تاریخی جانمایی شد. این هم یکی از چالش های بزرگ بود که با موفقیت خاتمه یافت. در ادامه نظارت های باستانی در پروژه های شهری افزایش یافت و بنا شد پروژه های شهری در حوزه های میراثی با پشتوانه علمی انجام شود.

این توافق و تعامل در ادامه راه نیز عملیاتی باقی ماند؟
آن زمان پروژه خیابان فرشادی که مصوباتش را از قبل گرفته بود، در حال اجرا بود؛ طبق تعامل، شهرداری را ملزم به حضور کارشناس باستان شناس مقیم و تشکیل کارگاه مرمت باستان شناسی و تیم نظارت در محل کردیم و اشیایی که پیدا می شد همان زمان به این کارگاه تحویل و بعد از ارزیابی به موزه ها انتقال می یافت. تعاملات اداره کل میراث فرهنگی با مدیریت شهری به نسبت گذشته تغییر کرده بود، با این حال برخی رسانه ها در آن زمان تلاش کردند پروژه های چالش برانگیز را به گونه ای تشریح کنند که انگار همگی در زمان مدیریت من رخ داده است. این برخلاف واقعیت بود.

مثل چه پروژه هایی؟
مانند پروژه شاه دژ در کوه صفه. زمانی که من آمدم خط دو تله کابین صفه از حصار شاه دژ عبور کرده بود. ما با مشاهده حساست های مردمی و دوستداران میراث فرهنگی ورود کردیم و در حالی که ایستگاه دو تله کابین صفه آماده بهره برداری بود، اجازه آغاز به کار این ایستگاه را ندادیم. این را اضافه کنم که پروژه تله کابین صفه دو دهه قبل شروع شده بود و وقتی وارد عرصه ثبتی میراثی شد، ما به مراجع قضایی شکایت و کار را متوقف کردیم. البته دوستداران میراث فرهنگی بسیار آرمانگرایانه به قضیه نگاه کردند و خواهان ازبین بردن ساخت و سازهای در جوار شاه دژ بودند. در حالی که ارزیابی ما نشان داد تخریب پی ریزی های بتنی آسیب بیشتری به شاه دژ وارد خواهد کرد؛ به همین خاطر دست به تخریب آن نزدیم. مدیریت جدید سپاهان گشت نیز در این زمینه همکاری های لازم را با ما داشت.

پروژه گذر آقا نجفی مربوط به چه زمانی است و میراث فرهنگی در این باره چه کاری انجام داد؟
این پروژه مربوط به سه تا چهار دهه پیش است. جانمایی های متفاوتی انجام شده و ضرورت احداث این گذر و اتفاقات رخ داده در مورد آن، پیش از زمان ما بود. عمده تملکات و آزادسازی ها نیز در زمان سقاییان نژاد انجام شده بود. با این حال عده ای به گونه ای القا می کنند که این اتفاقات به تازگی رخ داده است. برخی رسانه ها خبر از تخریب خانه های تاریخی در مسیر عریض سازی گذر آقا نجفی داده بودند در حالی که هیچ خانه تاریخی در این مسیر تخریب نشده است و مالک خانه ها در این قسمت شهر بیشتر مجوز بهسازی و نوسازی دریافت کرده اند. البته خانه هایی هم بوده اند که الان دیگر نیستند، ولی شک نداشته باشید که تاریخی نبوده اند. تاکید می کنم آنچه در این پروژه رخ داده مربوط به زمان آقای سقاییان نژاد است. بعد از سال 91 آزادسازی ها آغاز شد و بر اساس گزارش های مردمی در مورد تخریب ها، میراث فرهنگی ورود پیدا کرد تا به حساسیت های میراثی شهروندان پاسخ دهد. در این پروژه عرض خیابان 26 متر درنظر گرفته شده بود که در زمان مدیریتم به این مساله ورود کردیم و در کمیسیون ماده 5 خواهان تعریض تا حداکثر 14 متر شدیم. یعنی 12 متر از عرض خیابان را که در پروژه مصوب شده بود کاهش دادیم. دوستداران میراث فرهنگی بر این نکته واقف باشند که میراث در این کمیسیون حق وتو نداشت. بلکه در بین سایر اعضای این کمیسیون که شامل استانداری، شهرداری، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی و بهسازی و نوسازی و میراث فرهنگی است، توانست 11 شرط بگذارد که اجرای این شروط شهردار را ملزم می کرد که حداکثر عرض خیابان باید 14 متر با رعایت اصل یکپارچگی بافت منطقه باشد. این شرط لازم شد تا ادامه اجرای پروژه به تایید معاونت میراث فرهنگی کشور برسد. این موضوع در شورای عالی شهرسازی و معماری کشور مطرح شد. در ادامه و باتوجه به بستن مسیر ورودی میدان نقش جهان، شهروندان این منطقه خواهان مسیر برای دسترسی محلی شدند. قرار شد یک مسیر کمکی برای دسترسی محلی ایجاد و خیابان حافظ به نشاط وصل شود. بعد مسیر گذر تغییر کرد و به میدان نقش جهان و مسجد شیخ لطف الله نزدیک تر شد. با این حال ورود میراث فرهنگی سبب طولانی تر شدن اجرای پروژه شد تا مدیریت جدید شهری روی کار آمد. میراث فرهنگی استان در طرح گذر آقا نجفی به دنبال حفظ اصل یکپارچگی بافت بود و پروژه دوبار به کمیسیون ماده 5 رفت. شورای عالی شهرسازی و معماری کشور نیز ورود پیدا کرد و سه پیشنهاد به شهرداری داده شد و درنهایت قرار شد این گذر با رعایت اصول کمیسیون ماده 5 ادامه و به بهره برداری برسد. این پروژه مربوط به این دو، سه سال اخیر نبوده و امکان عدم تکمیل آن نیز وجود نداشت و باید به سرانجام می رسید. تلاش ما و تعامل شهرداری و کمیسیون ماده 5 نیز تلاش کردند تا این اتفاق با کمترین آسیب میراثی به بهره برداری برسد.

پس چرا مردم و دوستداران میراث فرهنگی نسبت به این پروژه واکنش قهریه داشته اند؟
خب خیلی از شهروندان ساکن در این منطقه به خاطر آزاد سازی های صورت گرفته در دهه های قبل نارضایتی داشتند. قرار داشتن کارگاه های پروژه هم در محل اذیت کننده بود؛ ولی بر این نکته تاکید داریم که با تلاش میراث فرهنگی استان در جلسه کمیسیون ماده 5 به عنوان تنها نهاد مخالف، موفق به الزام رعایت 11 شرط برای ادامه روند ساخت و ساز گذر آقا نجفی شدیم و همین 11 شرط سبب شد عرض این خیابان از 26 متر به نهایت 14 متر کاهش پیدا کند. در این شروط اجازه ندادیم یکپارچگی بافت مورد تعرض واقع شود. مورد دیگر اینکه هیچ خانه تاریخی در این منطقه تخریب نشد، چرا که خانه های تخریب شده اصلا تاریخی نبودند.

تا در گذر آقا نجفی هستیم و پشت میدان نقش جهان ایستاده ایم به سراغ مرمت مسجد شیخ لطف الله در این میدان تاریخی برویم. بعد از برداشتن داربست های مرمت بخشی از گنبد شیخ لطف الله، شاهد تفاوت فاحش بین رنگ این قسمت با سایر ترک های گنبد بودیم. چه اتفاقی افتاده است؟
خروجی مرمت مسجد برای ما قابل پیش بینی بود. در کل اشتباه ما زود باز کردن داربست های گنبد بود و سبب شد این تفاوت بسیار توی چشم بیاید. نکته حائز اهمیت درمورد کاشی های گنبد مسجد شیخ لطف الله این است که اکثر مردم و دوستداران میراث فرهنگی گمان می کنند، این کاشی ها مربوط به دوران صفوی است، در حالی که این تصور اشتباه است. کاشی های این مسجد در سال های 1313 تا 1315 در دوران پهلوی کاملا برچیده و کاشی های جدید نصب شده اند. نکته مهم این است که کاشی کاری های دوران پهلوی با رعایت اصول و استفاده از مصالح مرغوب انجام نشده بود. در سال 97 جهت مرمت موضعی اقدام به بررسی وضعیت کاشی های گنبد مسجد شیخ لطف الله کردیم. در بررسی های ما مشخص شد، کاشی ها وضع خیلی خیلی بد و خرابی دارند و ممکن است هر آن ریزش پیدا کنند. داربست زده و بررسی قدم به قدم آغاز شد. ماحصل کار این بود که فهمیدیم زیرسازی در دوران پهلوی درست انجام نشده و برای مصالح زیر کاشی ها از نخاله و گچ استفاده شده است و اگر کاشی ها تا این لحظه ریزش پیدا نکرده اند تنها به دلیل ریشه دار بودن کاشی هاست که به هم گیر می کنند. در غیر این صورت بی نظمی های زیادی در چینش کاشی ها مشاهده می شود و در صورت عدم مرمت امکان دارد هر لحظه کاشی ها فرو بریزند. در مورد گنبد شیخ لطف الله باید بگویم این گنبد از 8 ترک کامل تشکیل شده و هر ترک شامل دو نیم ترک است. قصد ما ابتدا تمیزکاری روی کل گنبد بود که به دلیل عدم استفاده از مصالح مرغوب و آلایندگی های محیط زیستی متوجه شدیم به کل بدنه گنبد آسیب رسیده است. تمیزکاری را آغاز کردیم و قصد داشتیم هر جایی که نیاز به برچیدن و زیرسازی باشد، انجام دهیم. با دیدن حجم خسارت، مرمت با مبانی کارشناسی در دستور کار اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان قرار گرفت. همه 8 ترک گنبد آسیب جدی دیده بودند.جدای از اینکه در همان زمان پهلوی، بعد از تعویض کاشی ها، روی آنها یک لایه رزین زده اند که بر اثر گذر زمان به صورت لایه ای چرکین روی آنها دیده می شود و سطح کاشی ها را کدر و کثیف کرده است. در نظارت میدانی که با حضور اساتید صاحب نظر انجام شد، موارد خاص در شورای فنی و کمیته مرمت مطرح و قرار شد تا مرمت با رعایت اصول زیرسازی درست انجام شود. اسفند سال 97 مرمت آغاز شد و در این پروژه آنچه حائز اهمیت بود، استفاده از استادکار مرمت با تخصص بنایی بود. زیرا ما قصد تعویض کاشی ها را نداشتیم، بلکه می خواستیم از همان کاشی های گنبد استفاده کنیم و نیاز داشتیم کسی که استاد بنایی است این کار را انجام دهد تا همان کاشی ها را درست سرجای خودش نصب کند. بعد از بررسی های لازم، استاد رحمت الله رضایت متولد 1322 با سابقه بیش از 50 سال در بنایی برای مرمت گنبد شیخ لطف الله انتخاب شد. کارشناسان مرمت میراث فرهنگی کاشی ها را با دقت و با شماره گذاری از روی گنبد خارج و بعد از تمیزکاری جهت نصب مجدد روی آن قسمتِ ترک دراختیار استاد رضایت قرار دادند. 7 ترک دیگر گنبد که شامل 14 نیم ترک است نیز نیازمند مرمت و زیرسازی است و همه گنبد درنهایت به یک شکل و رنگ در می آید. زیرا کاشی ها تمیز و لایه رزین آن پاک خواهد شد که سبب می شود رنگ کاشی ها روشن تر شود.

تا اینجا صحبت های شما را در خصوص دغدغه های مختلف دوستداران میراث فرهنگی شنیدیم. از میدان نقش جهان به پیاده راه چهار باغ برویم. جایی که دیگر ماشینی تردد نمی کند و خبری از نیمکت های خاطره سازش نیست. از پیاده راه شدن چهارباغ بگویید. آیا باید چهارباغ تغییر شکل می داد و پیاده راه می شد؟
مصوبه پیاده راه شدن چهار باغ نیز مربوط به چند سال اخیر نیست، بلکه مربوط به سه دهه قبل است. چهارباغ محور گردشگری است و خیابانی است که در فهرست آثار ملی ثبت شده است. وقتی بنا شد چهارباغ پیاده راه شود، عده ای انتظار داشتند عین دوره صفوی بازسازی شود که مقتضیات آن فراهم نبود. از این نکته غافل نشویم که چهارباغ به لحاظ تاریخی تحولات زیادی را در خود دیده و گواه این ادعا کشف آثاری از دوران افشار زند، قاجار، صفوی و پهلوی است. پس این نیست که در طول 10 سال اخیر به بدنه چهارباغ آسیب وارد شده و تغییرات فقط منجر به این بازه زمانی است. میراث فرهنگی نیز باور دارد که حق نداریم چهارباغ را ازبین ببریم و ما وارث چهارباغ تاریخی هستیم. اما فراموش نکنیم مداخلات زیادی در این منطقه صورت گرفته که بیش از اندازه بوده و بیشتر دوستداران میراث فرهنگی و چهارباغ به آن واکنشی نشان نداده اند. عبور لوله هزار آب، تاسیسات برق، مخابرات و غیره از بزرگ ترین مداخلات است که کسی به آن واکنش نشان نداده، ولی بعد از اجرای پروژه پیاده راه سازی، عده ای چنان رفتار کردند که انگار تا پیش از این چهارباغ دست نخورده بود. جالب است بدانید که در دوران پهلوی در چهارباغ سرویس بهداشتی تاسیس کرده بودند که به بافت های زیرین آسیب رسانده بود. با این حال ما به عنوان متولی میراث فرهنگی با طرح ها و اقداماتی که مغایر با اصول میراثی در چهارباغ بود برخورد و دستور به توقف کار تا رفع نواقص دادیم. یگان حفاظت میراث فرهنگی را در محل مستقر کردیم و با ضابط قضایی و تعامل شهرداری کار را پیش بردیم. حتما کار مشکل و نواقصی داشته است. ما مدعی بی اشتباه و بی نقص بودن پروژه نیستیم، اما معدل کار و آنچه اتفاق افتاد، کار ارزشمندی بود. با این حال برخی دوستداران میراث فرهنگی و اهالی رسانه مواردی را مطرح و به هیاهوی رسانه ای تبدیل کردند که یاری رسان و نقد سازنده نبود. ما از نقد سازنده استقبال می کنیم و حاضر به گفت وگو برای تشریح بهتر پروژه پیاده راه سازی چهارباغ هستیم.

ارزیابی شما از پیاده راه سازی چهارباغ چیست؟
خیلی از مردم به ویژه گردشگران از پیاده راه شدن چهارباغ رضایت دارند. قبلا وقتی گردشگران و شهروندان اصفهانی به چهارباغ می رفتند، با تردد خودرو ها و صدای بوق و نگرانی از تصادف با خودرو ها مواجه بودند. حالا با خیالی آسوده می شود در چهار باغ قدم زد. بپذیریم که پیاده راه سازی این خیابان با مشقات و سختی های فراوانی همراه بود، ولی همان طور که پیش تر گفتم این پروژه سه دهه پیش مصوب شده بود و باید اجرایی می شد.

اما برداشتن نیمکت های گرد چهارباغ و مدل سنگفرش های استفاده شده چندان خوشایند نیست .
قبول داریم، اما هرجا که طرح ها با مصوبات ما مغایرت داشت ورود و اجرای آن را متوقف کردیم. در تایید این ادعا نیز باید بگویم در کف سازی چهارباغ ورود و مجری پروژه را ملزم به جمع کردن کف سازی ها کردیم و با استقرار یگان حفاظتی و ضابط قضایی بقیه پروژه ادامه یافت. تلاش ما این بود که شأن چهارباغ به عنوان محور گردشگری حفظ شود و در این زمینه تعامل خوبی با شهرداری داشتیم. در خصوص نیمکت ها هم شهرداری در محل دیگری از آنها استفاده خواهد کرد.

پیاده راه سازی چهارباغ پروژه ای بود که وزارت میراث فرهنگی بتواند در آن دخل و تصرف کند یا مربوط به خود شهر اصفهان بود؟
وقتی امضای میراث فرهنگی با پر کردن گزینه بافت تاریخی در پای پروژه ای باشد، خود به خود شورای عالی شهرسازی و معماری به پروژه ورود پیدا می کند. ما در پروژه پیاده راه سازی چهار باغ این تیک را زدیم و این ورود انجام شد و کار بدون نظارت این شورا نبود. از سوی دیگر در طول انجام پروژه رعایت ضوابط میراثی مطرح بود که طبق این ضوابط کار پیش رفت. نکته مهم این است که ایده پیاده راه سازی مربوط به چند دهه پیش است، ولی بررسی و اجرای طرح در 6 سال اخیر انجام شد. طرح های مختلف از سوی سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری مطرح و در شورای فنی استانداری بررسی شد. در اجرای این طرح تفاوت سلیقه و نگرش داشتیم؛ با این حال تکمیل و جمع بندی در مورد نحوه اجرا و نوع طرح با مرجعیت وزارت میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی و زیر نظر بخش حقوقی و قضایی این وزارتخانه عملیاتی شد. طرح نهایی در شورای فنی استانداری و با حضور کارشناسان میراث فرهنگی و اساتید و صاحب نظران بیرون از سازمان به تصویب رسید.

تا در محور تاریخی چهار باغ هستیم به سراغ هتل چهارباغ برویم. پروژه ای که این روزها عده ای از دوستداران میراث فرهنگی به عنوان تخلف بزرگ شهرداری اصفهان از آن یاد می کنند. آیا اجرای این پروژه تخلف آشکاری است که میراث فرهنگی اصفهان و وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری از آن بی اطلاع هستند؟
اجازه بدهید اول به این مساله بپردازم که هتل سازی در اصفهان یک ضرورت جدی است، اما به این معنی نیست که ضوابط در آن رعایت نشود. این واقعیت و ضرورتی است که میراث فرهنگی به عنوان متولی بخش گردشگری آن را به جد دنبال می کند. ما به دنبال ساخت هتل در مناطقی که محدودیت های کمتری برای ساخت و ساز هتل های مرتفع و لوکس دارند، هستیم؛ اما متاسفانه سرمایه گذارها با وجود بسته های تشویقی که دریافت می کنند، باور دیگری دارند و تمایل به ساخت هتل در مرکز اصفهان، نزدیک به محورهای تاریخی و در مجاورت یا نزدیکی آثار تاریخی دارند. قبول داریم که این تصور اشتباهی است، اما سابقه هتل سازی در اصفهان نشان می دهد که گرایش و میل به ساخت هتل در مرکز و نزدیکی آثار باستانی بوده است. مانند ساخت هتل کوثر و هتل آسمان در حریم رودخانه، هتل عباسی در پهنه چهارباغ، ساخت هتل شیخ بهایی و توسعه هتل سفیر. ولی آن زمان رسانه ها یا دغدغه این موضوع را نداشته اند یا نمی خواستند ورود کنند. باید گفت همه هتل های آبرومند ساخته شده بعد از انقلاب در اصفهان با گرایش به مرکز شهر و نزدیکی به محور های تاریخی و آثار باستانی بوده است. سرمایه گذار ساخت هتل در چهارباغ نیز از این قاعده مستثنا نبود. خب طبق بررسی ما و بر اساس خیابان شمس آبادی که در جوار چهارباغ قرار دارد و پیش تر از مجتمع های تجاری و پزشکی اشباع شده، ساخت مجتمع دیگری در چهارباغ با کاربری تجاری یا ساختمان پزشکان، غیرمنطقی و دردسرآفرین بود. دردسر از این منظر که این منطقه را با مشکل تردد و ازدحام جمعیت شهروندان برای دریافت خدمات پزشکی یا تجاری روبه رو می کرد. از طرف دیگر هتل سازی اولویت ماست، زیرا تعداد هتل های اصفهان در شأن این شهر تاریخی نیست. این شد که اجازه به ساخت هتل طبق ضوابط و قوانین میراث فرهنگی دادیم. سال 94 پیشنهاد اولیه این کار را دادیم و در همان سال تغییر کاربری 800 متر مربع از این زمین در کمیسیون ماده 5 مطرح شد. همان زمان پیاده راه سازی چهارباغ هم مطرح بود. ما به این نتیجه رسیدیم که در آن شرایط کاربردی ترین و بی آزارترین طرحی که می شود در این قطعه زمین اجرا کرد، ساخت هتل است، زیرا سبب جذب گردشگر، اشتغال و توسعه پایدار می شود. یک هتل سبب اشتغال مستقیم عده زیادی می شود و در شرایط سخت تحریم ها و عدم کسب درآمد مناسب نفتی و نیز حرکت در مسیر توسعه پایدار این تصمیم بهترین تصمیم بود. این مساله در کمیسیون ماده 5 مطرح و مورد تایید همه اعضا واقع شد. در سال 96 درخواست ساخت هتل پنج ستاره از سوی شهرداری مطرح شد. خب هتل پنج ستاره ملزومات و استاندارد هایی دارد که باید رعایت شود که ارتفاع هم از جمله آن است. میراث فرهنگی از موضع گردشگری و با حفظ مسائل میراثی در طرح تفصیلی اصفهان، این ساخت و ساز در پهنه چهار باغ را مورد ارزیابی قرار داد. سیر قانونی در کمیسیون ماده 5 به این صورت است که باید تعیین کاربری و تعیین ضابطه شود. در پهنه همجوار این هتل، سه طبقه بود و صرفا جهت احداث هتل ضابطه همجوار چهار طبقه را درنظر گرفتیم. اطمینان داشتیم در کمیسیون ماده 5 به دلیل عدم کاربری هتل بحث ارتفاع مطرح می شود. با این حال تاکید می کنم اصفهان از نظر هتل سازی در جایگاه خوبی قرار ندارد و ما ظرفیت برگزاری یک همایش بین المللی برای اسکان مهمانان را نداریم و به ساخت هتل نیازمندیم. حال عده ای می گویند چرا خانه های تاریخی را به عنوان بومگردی بازسازی نکردید یا برای این کار درنظر نگرفتید؟ در جواب این پرسش باید بگویم تبدیل خانه های تاریخی به مراکز اقامتی با محدودیت های فراوانی روبه رو است و دخل و تصرف در بناهای تاریخی با ثبت ملی الزاماتی دارد که باید به تایید وزارتخانه برسد و معمولا نمی رسد. جدای از اینکه بومگردی نمی تواند کمبود هتل را جبران کند و احداث هتل اجتناب ناپذیر است. دوستداران میراث فرهنگی مطلع باشند که تلاش ما در اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی این است که در تمام ورودی های اصلی شهر اصفهان شاهد هتل های لوکس و زیبا باشیم تا گردشگران به محض ورود به اصفهان متوجه شوند که به یک شهر گردشگری وارد شده اند. در حال حاضر در خیابان مشتاق، اتوبان ذوب آهن و جاده فرودگاه این کار آغاز شده و در حال هتل سازی هستیم.

مشکل بر سر ارتفاع هتل در حال ساخت در چهارباغ است. در این باره صحبت کنید.
در این پروژه نیز ما گزینه بافت تاریخی کمیسیون ماده 5 را پر کردیم و به تبع آن، شورای عالی شهرساز و معماری به این طرح ورود کرد و کار با نظارت این شورا آغاز شد. در این طرح پهنه چهارباغ اهمیت داشت. محل ساخت این هتل پشت سینما فلسطین است. خود سینما با بیش از 20 متر ارتفاع جلوی هتل قرار دارد و نگاه ما این بود که تاثیری روی چهارباغ نخواهد داشت. از طرف دیگر اگر منصفانه نگاه کنیم چهار باغ خط آسمان منظمی ندارد و یک سطح نیست؛ ساخت  و سازهای انجام شده در گذشته، خط آسمان ناهمگونی را در این محور تاریخی ایجاد کرده است. اتفاقی که در اینجا رخ داد این بود که قبل از ابلاغ مصوبه کمیسیون ماده 5 و بررسی طرح معماری در معاونت میراث فرهنگی، ساخت  و ساز شروع شد که با شکایات متعدد، دستور به توقف پروژه دادیم. به مجرد گودبرداری و دریافت شکایات ورود کردیم و پیشنهاد تعدیل پروژه را دادیم. مساله مهم اینجا ابلاغ مصوبه کمیسیون ماده 5 بود که باید انجام می شد و تعدیل ارتفاع، پیشنهاد میراث فرهنگی بود، چراکه از اول هم ما قصد آسیب رسانی به منظر چهارباغ را نداشتیم. شهرداری پیشنهادهای جدیدی داشت که به شورای فنی استانداری ارسال کردیم و آنچه در این بین بسیار حائز اهمیت بود، رعایت ضوابط میراثی بود. ضوابط میراثی بر طرح تفصیلی ارجحیت دارد. طبق پیگیری های انجام شده، قرار شد قسمت هایی که ارتفاع آن مغایر ضوابط میراثی است پخ بخورد تا به منظر چهارباغ آسیبی نرسد. این اتفاق به زودی انجام می شود و آنچه مدنظر دوستداران میراث فرهنگی است رخ می دهد.

به نظر می رسد، آنچه به عنوان حساسیت دوستداران میراث فرهنگی مطرح می شود با ضوابط میراثی که مورد تایید وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و اداره کل است چندان همخوانی ندارد؛ دلیل این اتفاق چیست؟
ساماندهی فعالیت های میراثی در قالب تشکل های قانونی میراثی می تواند به ارتقای میراث کمک کند، به این شرط که با آگاهی کامل و نقد منصفانه باشد. ما شاهد ساماندهی تشکل های میراثی نیستیم. در حالی که اتفاقات رخ داده در حوزه میراث خارج از بدنه دولتی است و تشکل ها می توانند پل ارتباطی بخش دولتی با بدنه اجتماعی باشند. لازم است در این زمینه بیشتر فعالیت کنیم و به سمت ساماندهی تشکل های قانونی در حوزه میراث برویم.

از پرداختن مستقیم به حقوق عامه می پرهیزیم ولی تمایل داریم به عنوان رسانه به رسالت آگاهی بخشی خود عمل کرده و از شما بخواهیم درباره فعالیت های اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان با مخاطبان صحبت کنید.
وقتی مدیریت میراث فرهنگی اصفهان به من سپرده شد، حدود 30 واحد بومگردی در استان داشتیم. این در حالی است که در حال حاضر بیش از 440 واحد بومگردی در استان اصفهان داریم. با روی کار آمدن دولت یازدهم و تغییر رویکرد دولت نسبت به حوزه میراث فرهنگی، رتبه اول ثبت حریم در کشور را در اختیار داریم. پیش از این 160 حریم ثبت شده بود و الان بیش از 507 حریم ثبت شده در فهرست میراث ملی به نام اصفهان است. در بحث میراث ناملموس از حدود 50 اثر به 150 اثر یعنی سه برابر قبل رسیده ایم. در ثبت میراث طبیعی یک اثر ثبتی داشتیم که الان به 11 اثر ارتقا پیدا کرده  است. با انجام فعالیت های ترویجی، نزدیک به 4 هزار کارگاه مرمتی در استان اصفهان داریم که از این تعداد 2 هزار کارگاه مربوط به میراث فرهنگی و 2 هزار کارگاه دیگر با همکاری شهرداری ها و دهیاری ها راه اندازی شد. با برگزاری مراسم شهردار نمونه در حوزه میراث فرهنگی، موفق به تغییر گفتمان و رویکرد مدیریت شهری در بحث میراث فرهنگی شدیم و هر دوره 10 شهردار برتر در این حوزه را تقدیر کردیم. با تاسیس مرکز آینده پژوهشی، 35 نشست علمی میراثی در خانه دهدشتی برگزار کردیم. مسجد امام زمانی با صددرصد بحران مواجه بود و ما با انجام عملیات مرمت بحران مسجد را به 50درصد کاهش دادیم. زمانی شاهد بودیم که با هر بارندگی 70 تا 80درصد بنای مسجد دچار نم و رطوبت می شد که توانستیم این معضل را تا حد زیادی برطرف کنیم. برداشتن داربست های ایوان عالی قاپو و مرمت سقف ایوان چهل ستون را انجام دادیم که اتفاق بزرگی بود. تعامل خوبی با شهرداری و نهاد هایی مانند آبفا ایجاد کردیم که در انجام پروژه ها بسیار کارگشا بود. باور داریم که کارها بدون نقص نبوده، ولی آنجایی که عملکرد قابل قبولی داشتیم نیز دیده بشود.
فریدون  الله یاری : زمانی که من آمدم خط دو تله کابین صفه از حصار شاه دژ عبور کرده بود. ما با مشاهده حساسیت های مردمی و دوستداران میراث فرهنگی ورود کردیم و در حالی که ایستگاه دو تله کابین صفه آماده بهره برداری بود، اجازه آغاز به کار این ایستگاه را ندادیم. این را اضافه کنم که پروژه تله کابین صفه دو دهه قبل شروع شده بود و وقتی وارد عرصه ثبتی میراثی شد، ما به مراجع قضایی شکایت و کار را متوقف کردیم. البته دوستداران میراث فرهنگی بسیار آرمانگرایانه به قضیه نگاه کردند و خواهان از بین بردن ساخت و سازهایی در جوار شاه دژ بودند. در حالی که ارزیابی ما نشان داد تخریب پی ریزی های بتنی آسیب بیشتری به شاه دژ وارد خواهد کرد؛ به همین خاطر دست به تخریب آن نزدیم. مدیریت جدید سپاهان گشت نیز در این زمینه همکاری های لازم را با ما داشت.


دسته بندی : عمومی
تاریخ و زمان تایید: 1399/05/12 09:44